13 Kas OTİZM NEDİR?

Aksaray’da bir ilkokulda otizmli çocukların sınıflarının kapatılması talebinde bulunan veliler, çocuklar okuldan çıkarken onları yuhalamışlar.  Bizler izlerken ne kadar üzüldük, çocukların ve ailelerinin ne kadar incindiğini biraz empati yaparak hissetmeye çalışın.

Acaba bu yanlış davranışı gerçekleştiren aileler otizm hakkında ne biliyor? Empati kurmaktan yoksun olmak dışında bu davranışın kaynağı cehalet olabilir mi?

Öyleyse biraz otizm hakkında konuşalım; hem cehalete ışık olsun hem de otizmli çocukların ailelerinin neler yaşadığını anlamış, empati kurmuş oluruz.

Otizm; doğuştan gelen ve yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan nöro-gelişimsel bir farklılıktır.  Nedeni henüz belirlenememiş olmakla birlikte genetik olduğu düşünülmektedir. Çevresel faktörlerin de otizmle ilişkili olduğunu belirten çalışmalar yapılmıştır ancak henüz sadece vaka çalışması aşamasındadır.

Otizm bulaşıcı bir hastalık veya bir ruh hastalığı değildir.

Otizm, çocuğun ebeveynleri dahil çevresiyle sosyal ilişkiler kuramaması, dil gelişimi ve iletişim konusunda sorunlar yaşaması ve takıntılı davranışlar sergilemesine sebep olur.

Erken tanı ve doğru eğitim ile otizmli çocukların yüzde 50’sinde otizmin belirtileri kontrol altına alınabilmekte ve gelişim sağlanabilmektedir. Bazı otizmli çocukların ergenlik çağına geldiklerinde diğer çocuklardan farkları kalmayabilmektedir. Daha önce şahsen tanık olduğum böyle olumlu vakalar var. Otizmin erken tanısı bu kadar önemliyken belirtilerine değinmek istiyorum.

Otizmin Belirtileri Nelerdir?

Çocuğunuz;

• Göz teması kurmuyorsa
• Söylenenleri duymuyor gibi davranıyorsa
• Oyuncaklarıyla oynamayı bilmiyorsa
• Parmağıyla bir şeyleri işaret etmiyorsa ve siz işaret ettiğinizde bakmıyorsa
• Adı söylendiğinde bakmıyorsa
• Akranlarıyla iletişim kurmuyorsa
• Bazı kokulara aşırı duyarlıysa
• Bazı sözleri, bazı kelimeleri alakasız ortamlarda söylüyor ve tekrar ediyorsa
• Konuşması akranlarının gerisinde kalmışsa ya da başlayan konuşmada durma ve gerileme olmuşsa
• Bazı nesneleri sıraya dizmek ya da döndürmek gibi davranışları varsa
• Kendi kendine sallanmak, kollarını çırpmak gibi davranışları tekrar ediyorsa
• Yüksek sese aşırı duyarlılığı varsa
• Günlük rutinlerin dışına çıkıldığında kendini rahatsız hissediyorsa
• Aşırı hareketliyse ve kendi bildiği gibi davranıyorsa otizmle ilgili bir değerlendirme yapmak gerekmektedir.

Otizmin belirtileri 3 yaşından sonra belirgin hale gelir ancak daha önce de tespit etmek mümkündür.

0-12 Aylık Bebeklerde Belirtiler Nelerdir?

• Seslere tepki vermiyorsa
• Bilinen ce-e gibi bebeklerin sevdiği oyunlara tepki vermiyorsa
• Sarılmak ya da dokunulmaktan hoşlanmıyorsa
• Erken konuşma işaretleri göstermiyor ve bebek cıvıldaması yapmıyorsa
• Elinizi uzattığınızda gelmek için hamle yapmıyorsa otizmden şüphelenebilirsiniz.

Otizmin tanısını nöroloji doktorları ve çocuk ruh hastalıkları doktorları yapmaktadır.

Tübitak’a göre dünyada her 68 çocuktan biri otizmli olarak doğuyor ve erkeklerde görülme oranı kızlardan 4 kat daha fazla.

Otizmi ancak tanıyarak farkında olabiliriz ve ancak tanıyarak otizmli çocuğu olan anne ve babalarla empati kurabiliriz. Tüm bunları bilip hayatlarını zorlaştırmaya devam etmek cahillik değil acımasızlıktır. Bilinçlenmek konusunda eğitimcilere çok büyük görev düşüyor. Ebeveynler çocuklarının engelli çocuklarla bir arada okumasının çocuklarını olumsuz etkileyeceğini düşünüyor. Oysaki engelli bireylerle erken yaşlarda tanışan çocuklar empati kurmayı, yardım etmeyi, hoşgörülü olmayı çok daha erken yaşta öğrenmiş oluyor. Kaygılarımızdan arınıp onlara bir şans vermeliyiz.