02 May Kardeş Kıskançlığı

İlk çocuğunuzu dünyaya getirdiğiniz andan itibaren onu dünyanızın merkezine yerleştirdiniz. Bütün ilginizi sevginizi verdiniz. Bir tek sizin değil, anneanne ve babaannelerin de hayatının en güzel rengi oldu torunları. Şimdi yepyeni bir renk geliyor hayatınıza ve siz çocuğumuza nasıl anlatacağız? Acaba nasıl tepki verecek? Olumsuz yönde etkilenecek mi? Dengeleri sağlamak çok mu zor olacak? gibi soruların yanıtlarını aramaya başladınız.

Öncelikle şunu söylemeliyim kardeş sahibi olmayı çok isteyen çocukların bile doğum itibariyle etkilendikleri çoğunlukla gözlemlediğim bir şey. Kardeş kıskançlığı her çocuğun yaşayabileceği doğal bir süreçtir. Önemli olan yaşanan kıskançlığın şiddetidir. Her çocuk bu süreci farklı yaşar.

Kardeş kıskançlığı yaşayan çocukta nasıl değişimler gözlemleriz?

• İçe kapanma,
• Alt ıslatma,
• Tırnak yeme,
• Parmak emme,
• Mastürbasyon yapma,
• Dikkat çekmek için daha önce olmadığı biri gibi davranma,
• Oyunlara ilgisizlik,
• Kardeşini seviyormuş gibi davranıp zarar verme gibi

Çoğu zaman kardeş kıskançlığının ana nedeni anne ve babanın yanlış tutumlarıdır.

Şimdi doğum sürecini nasıl karşılamamız gerektiğine değineceğim. 9 ay kardeş fikrine alışmak için iyi bir süre ve hazırlık aşamasını doğru geçirirseniz işiniz kolaylaşır.

İkinci çocuk dünyaya gelmeden önce neler yapmalıyız?

• Kardeş ister misin gibi sorular sormaktan kaçınılmalıdır. Kardeş dünyaya getirmek anne babanın karar vereceği bir şeydir. Farz edin ki istemiyorum dedi ikinci bir çocuğu dünyaya getirmeyecek misiniz? Üstelik isterim dediğinde de hamilelik sırasında yaşanabilecek herhangi bir sorundan kendisini sorumlu tutabilir.
• Fiziksel olarak değişime uğramadan önce bir kardeşi olacağı çocuğunuza sizin tarafınızdan söylenmedir. İlk 3 ay içinde hamileliğiniz kesinleştiğinde söyleyebilirsiniz. Yaşadığınız fiziksel değişim çocuğunuzun kafasını karıştırmadan sizin ona anlatıyor olmanız çok daha sağlıklıdır.
• Çocuğunuz 3 yaşından küçükse; bebek resimleri göstererek, küçük hikayeler anlatarak kardeş haberini verebilirsiniz.
• Ne zaman dünyaya geleceğini mutlaka birçok kez soracaktır. Şu kadar süre kaldı demek yerine anlayacağı şekilde; havalar ısınıp denize girmeye başladığımız zaman dünyaya gelecek, şeklinde açıklama yapabilirsiniz.
• Eşinizle bebek doğmadan önce görev paylaşımı yapmalısınız. İleride doğması muhtemel sorunların önüne geçmek için anne baba birbirlerinin beklentilerini bilmelidir. Görev paylaşımı yapmış ailelerde evdeki çocuk bu dönemi sağlıklı şekilde atlatır.
• Bebek için alışveriş yaparken veya oda hazırlarken çocuğunuzun da fikrini alabilirsiniz.
• Doğum için yapılan hazırlıkların yorucu kısımlarına çocuğunuzun dahil olması gerekmez.
• Doğumdan sonra anne baba dışında bir akraba çocuğunuzla ilgilenecek ve size yardımcı olacaksa, doğumdan bir süre önce sizinle vakit geçirmeye başlamalı ve çocuğunuzla önceden yakın ilişki kurmaya başlamalıdır.
• Hayatında büyük değişikliklerin kardeş doğumuyla aynı zamana denk gelmemesine dikkat etmelisiniz. Örneğin okula başlayacaksa, kardeş doğumundan önce okula alışmasına yardımcı olmalısınız ki kardeş doğumuyla birlikte evden uzaklaştırıldığını düşünmesin.
• Anne baba olarak onu ne kadar sevdiğinizi, onun sizin için ne kadar önemli ve kıymetli olduğunu dile getirmekten çekinmeyin.

Kardeşle ilk karşılaşma nasıl olmalıdır?

Doğumdan önce çocuğunuzu hazırladınız şimdi tanışma günü geldi çattı. Öncelikle önerim doğumu çocuğunuzun sizinle birlikte hastanede beklememesi gerektiği yönünde.

• Doğumdan saatler önce bugün kardeşin doğacak deyip uzun süre doğum haberini vermemek de çocuğunuzu kaygılandıracaktır.
• Hastanede doğumla ilgili yaşanacak bir heyecan, orada bekleyenlerin konuşmaları çocuğunuzu gereksiz yere kaygılandırabilir. Annesine bir zarar gelecek sanabilir.
• Doğum sırasında yakın ilişki kurduğu sevdiği bir yakınıyla evde zaman geçirebilir. Okula giden bir çocuksa okula gidebilir. Doğum sonrası güven duyduğu sevdiği bir yakınıyla hastaneye gidebilir.
• Doğum sonrası anne ve bebeğin sakinleşmiş dinlenmiş olduğu zaman bebekle tanışması için en uygun zamandır.
• Tanışma anında bebeğin annenin babanın kucağında değil de yatağında yatıyor olması daha uygun olacaktır.
• Bebekle birlikte eve geldiğiniz andan itibaren çocuğunuza sormadan ona ait eşyaları bebek için kullanmaktan sakınmalısınız. Örneğin, ona danışmadan bebeği onun yatağında yatırmak çocuğunuzu kaygılandıracak ve kıskançlığı pekiştirecektir.
• Anne bebeğin temel ihtiyaçlarını karşılarken bir başka kişi de çocuğunuzla ilgilenmelidir. Annenin işi bitince görev değişikliği yapılmalıdır.
• Paylaşmak istemediği eşyaları konusunda ısrarcı olunmamalıdır.
• Yeni doğan bebeği severken kendinizden geçmemelisiniz. Çocuğunuzun bu dönemde söylediğiniz her şeyi çok dikkatli dinlediğini unutmayın.
• Kardeşinin bakımı için küçük sorumluluklar verebilirsiniz. Yapmak istemezse ısrar etmemelisiniz.
• Etkilenmesin diye uğraşırken sürekli hediyeler almak, normalde izin vermeyeceğiniz şeylere izin vermek de doğru değildir.
• Kardeşi konusunda yanlış bir davranışında çok büyük tepki göstermemelisiniz. Örneğin, bebek uyurken yüksek sesle bağırdığında çok büyük tepki vermemelisiniz.
• Kardeşini sevmek istediğinde sizin kontrolünüz altında olmak şartıyla izin vermelisiniz.
• Artık sen abla oldun ağabey oldun diye çok büyük sorumluluklar yüklemekten kaçınmalısınız.
• Yanında onun hakkında kardeşini çok kıskanıyor gibi söylemlerde bulunmamalısınız.
• Kardeşiyle ilgili karşılaştırmalar yapmaktan sakınmalısınız.

Kıskançlığın şiddetinde artma olduğunda bu dönemin daha sağlıklı geçmesi için bir uzmandan yardım almanızı öneririm.

Psk. Ceren Çağlayan Adıyaman